અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી વેપાર અને રશિયન તેલની ખરીદીના મુદ્દે સર્જાયેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રુબિયો આજથી ત્રણ દિવસની ભારતયાત્રાએ આવી રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચેનો મહત્વાકાંક્ષી વેપાર કરાર લગભગ અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયો હોવાનું રુબિયોએ જણાવ્યું છે. આ યાત્રા દરમિયાન તેઓ ભારતના વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકર સાથે મંત્રણા કરશે અને બુધવારે ગુજરાતના જામનગરમાં રિલાયન્સની રિફાઇનરીની મુલાકાત લેશે. મુંબઈમાં ૨૬ નવેમ્બર, ૨૦૦૮ના આતંકવાદી હુમલામાં મૃત્યુ પામેલા લોકોને પણ તેઓ શ્રદ્ધાંજલિ આપશે.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે રુબિયો આજે બપોરે ૨.૧૫ વાગ્યે મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકે પહોંચવાના છે. તેઓ જયશંકર સાથે ભારત અને અમેરિકાની વ્યાપક વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા અંગે ચર્ચા કરશે. ઊર્જા, વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ અને અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજી આ મંત્રણાના મુખ્ય મુદ્દા રહેશે. પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધથી સર્જાયેલી પરિસ્થિતિ અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

રુબિયોની આ વર્ષની બીજી ભારતયાત્રા છે. અગાઉ મે મહિનામાં તેઓ ભારત આવ્યા ત્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વિદેશમંત્રી જયશંકરને મળ્યા હતા. આ વખતે તેમની યાત્રાનું ખાસ મહત્વ છે, કારણ કે રશિયા પાસેથી ભારતની તેલની ખરીદીને લઈને અમેરિકાએ અગાઉ આકરું વલણ અપનાવ્યું હતું. જોકે પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં ભારતને રશિયન તેલ સંબંધિત કેટલાક સંભવિત ટેરિફ અને પ્રતિબંધોમાં રાહત આપી છે.

ભારત આવતા પહેલાં ઉઝબેકિસ્તાનમાં રુબિયોએ કહ્યું કે બંને દેશો વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની ખૂબ નજીક પહોંચી ગયા છે. તેમણે સંકેત આપ્યો કે અમેરિકન પ્રમુખ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત છૂટછાટો અંગે નિર્ણય લેતી વખતે ભારત સાથે ચાલી રહેલી વેપાર મંત્રણાને પણ ધ્યાનમાં રાખે છે.

બુધવારે રુબિયો જામનગર જશે. ત્યાં તેઓ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની વિશાળ તેલ રિફાઇનરીનું નિરીક્ષણ કરશે અને ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણી સાથે મુલાકાત કરે તેવી શક્યતા છે. ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતો અને રશિયન તેલની ખરીદીના વિવાદ વચ્ચે આ મુલાકાતનું વિશેષ મહત્વ છે.

મુંબઈમાં રુબિયો તાજ હોટલના સ્મારક ઉપર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને ૨૬/૧૧ના આતંકવાદી હુમલાના મૃતકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપશે. આ હુમલામાં ૧૬૦થી વધારે લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા, જેમાં છ અમેરિકન નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થયો હતો.

રુબિયો અમેરિકાની સ્વતંત્રતાનાં ૨૫૦ વર્ષની ઉજવણી નિમિત્તે યોજાનારા કાર્યક્રમમાં પણ હાજરી આપશે. તેમની મુલાકાતથી વેપાર અને ઊર્જા ક્ષેત્રે બંને દેશો વચ્ચેના મતભેદો ઘટાડવાની દિશામાં પ્રગતિ થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે વેપાર કરારની અંતિમ શરતો અને તેની સત્તાવાર જાહેરાત હજુ બાકી છે.