જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં સુરક્ષા દળો અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ દ્વારા સતર્કતા વધારવામાં આવી હોવા છતાં, આતંકવાદી સંગઠનોએ તેમની વ્યૂહરચનામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કર્યા છે. ઓનલાઈન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મના દુરુપયોગના ખુલાસા બાદ, પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી, ISI અને આતંકવાદી જૂથના હેન્ડલર્સ હવે વાતચીત કરવા માટે પોર્નોગ્રાફિક વેબસાઇટ્સ અને વિશિષ્ટ એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્લિકેશન્સનો આશરો લઈ રહ્યા છે. વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ રવિવારે આ નવા ગુપ્ત સંદેશાવ્યવહાર મોડેલનો ખુલાસો કર્યો.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પરંપરાગત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વધુ દેખરેખ રાખવાને કારણે, આતંકવાદીઓ હવે પોર્નોગ્રાફિક વેબસાઇટ્સ પર પૂરા પાડવામાં આવતા રીઅલ-ટાઇમ ચેટ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ સુવિધાઓ, જે સામાન્ય રીતે નજીકના લોકોને ડેટિંગ કરવા અથવા શોધવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે, તેનો ઉપયોગ આતંકવાદી હેન્ડલર્સ દ્વારા જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં નવા કેડર્સને ગુપ્ત સૂચનાઓ મોકલવા અને પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે કરવામાં આવી રહી છે. આમાંની ઘણી પુખ્ત એપ્લિકેશનો ભારતમાં પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ આતંકવાદીઓ VPN નો ઉપયોગ કરીને ગેરકાયદેસર રીતે તેમની APK ફાઇલો ડાઉનલોડ કરીને તેનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફેલાયેલા આ નેટવર્કને ટ્રેક કરવા માટે સુરક્ષા એજન્સીઓ ઘણા વિશિષ્ટ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. આતંકવાદીઓ 'કોટેક્સ' અને 'કોનિયન' જેવી મેસેજિંગ એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે વપરાશકર્તાની ઓળખ છુપાવવા માટે એન્ક્રિપ્ટેડ નોડ્સ દ્વારા ડેટા રૂટ કરે છે. ફ્રાન્સમાં વિકસિત એક એપ્લિકેશન અને વિયેતનામથી ઘણી એપ્લિકેશનો પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આ સિમ કાર્ડ કે ફોન નંબરની જરૂર વગર એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન પ્રદાન કરે છે, જેના કારણે વપરાશકર્તાઓને ટ્રેક કરવાનું લગભગ અશક્ય બની જાય છે. 'મૂનચેટ' જેવા પ્લેટફોર્મના વર્ઝન, જે ચીન સાથે જોડાયેલા હોવાની શંકા છે, તેનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ કોઈપણ ઔપચારિક નોંધણી વિના કાર્ય કરે છે.

2G નેટવર્ક પર પણ કામ કરતી ટેકનોલોજી

તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આતંકવાદીઓએ WhatsApp, સિગ્નલ અને ફેસબુક મેસેન્જર જેવી સામાન્ય એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરવાનું લગભગ બંધ કરી દીધું છે. ખીણમાં ઇન્ટરનેટ સ્પીડ ઓછી હોય ત્યારે પણ કામ કરતી એપ્લિકેશનોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. આ એપ્લિકેશનો અત્યંત ધીમી 2G અથવા EDGE નેટવર્ક સ્પીડ પર સરળતાથી ચાલે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આમાંની કેટલીક એપ્લિકેશનો ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા માટે RSA-2048 અને સ્વ-વિનાશ મેસેજિંગ સુવિધાઓ જેવા મજબૂત એન્ક્રિપ્શન અલ્ગોરિધમનો ઉપયોગ કરે છે, જેનાથી તે તૃતીય પક્ષો માટે અગમ્ય બને છે.

આ નવો ટ્રેન્ડ ત્યારે ઉભરી આવ્યો છે જ્યારે સુરક્ષા દળો વિદેશી વર્ચ્યુઅલ સિમ કાર્ડ્સના નેટવર્કને તોડી પાડવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. વર્ચ્યુઅલ સિમ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સૌપ્રથમ 2019 ના પુલવામા હુમલા દરમિયાન પ્રકાશમાં આવ્યો હતો, જેમાં રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) એ શોધી કાઢ્યું હતું કે જૈશ-એ-મોહમ્મદના આત્મઘાતી બોમ્બર અને તેના સહયોગીઓએ 40 થી વધુ વર્ચ્યુઅલ સિમનો ઉપયોગ કર્યો હતો. અધિકારીઓ કહે છે કે આવી અપરંપરાગત પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ યુવાનોમાં નવા કેડરને લલચાવવા, બ્રેઈનવોશ કરવા અને ભરતી કરવા માટે થઈ રહ્યો છે. જોકે, ભારતીય સુરક્ષા અને સાયબર એજન્સીઓ આ ઓફ-ગ્રીડ કોમ્યુનિકેશન ચેનલોને ટ્રેક કરવા અને આતંકવાદી નેટવર્કને તોડી પાડવા માટે તેમના સર્વેલન્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સતત અપગ્રેડ કરી રહી છે.