દ્વારકા શારદાપીઠના આરાધ્ય દેવ ભગવાન ચંદ્રમૌલિશ્વરજી
ચંદ્રમૌલિશ્વર નામનો અર્થ જ અત્યંત અર્થસભર છે. ભગવાન શંકરના મસ્તક પર શોભતા ચંદ્રને કારણે તેમને ચંદ્રમૌલિ કહેવાય છે
દ્વારકાની પવિત્ર ભૂમિ માત્ર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની નગરી તરીકે જ નહીં, પરંતુ ભારતની અદ્વૈત અને સનાતન સાધનાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિ તરીકે પણ પ્રસિદ્ધ છે. દ્વારકામાં આવેલું શ્રી શારદાપીઠ આદ્ય શંકરાચાર્ય પરંપરાના ચાર મુખ્ય પીઠોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. આ પીઠના આરાધ્ય દેવ તરીકે ભગવાન ચંદ્રમૌલિશ્વરજીની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. શિવના આ સ્વરૂપ સાથે ચંદ્ર, શિવતત્ત્વ અને અદ્વૈત જ્ઞાનની સુંદર આધ્યાત્મિક પરંપરા જોડાયેલી છે.
આદ્ય જગદગુરૂ શંકરાચાર્ય મહારાજશ્રી દ્વારા સનાતન વૈદિક ધર્મની ધ્વજા-પતાકા સમગ્ર દેશમાં લહેરાવી શંકર પરંપરામાં એક અદ્વિતીય અવતાર કાર્ય કર્યું હતું, ૩૨ વર્ષની યુવાન વયે સર્વ કાર્ય સિધ્ધ કરી કૈલાસધામ ખાતે પ્રભુ શંકરને વિનંતી કરી કે, પપ્રભુ, જગતના લોકો આપને પ્રત્યક્ષ રૂપથી યાદ કરે છે તે માટે આપ મને આપનું સ્વરૂપ આપોથ પોતાના લાડકા દિકરાની પ્રભુ શંકર વાત ટાળી ન શકયા અને તેમને ચાર પીઠમાં શિષ્યોને આપવા માટે શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનાં લિંગ આપ્યાં,જેમાંનું એક લીંગ શ્રી દ્વારકા શારદાપીઠની પરંપરામાં હાલ પણ જગદગુરૂશ્રી સ્વામી શંકરાચાર્ય સદાનંદ સરસ્વતીજી મહારાજ દ્વારા પૂજીત છે.
શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનું આ લિંગ સાક્ષત શિવ સ્વરૂપ ગણાય છે. નીલમનું બનેલું છે. તેની ભૌતિક કિંમત કરતા તેનું સૌથી વધુ આદ્યાત્મિક મૂય છે. શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનું આ લિંગ જીવનમાં એક વખત દર્શનીય છે, પ્રભુ સાક્ષાત શિવ જેમ ભાલચંદ્ર છે તેમ આ લિંગમાં પણ ભાલ પર ચંદ્રદશન શ્રધ્ધાળુઓને થાય છે જેની કળાઓ આકાશના ચંદ્રની માફક સુદ પક્ષમાં વૃધ્ધિ પામે છે અને વદ પક્ષમાંઘટે છે.
આ લિંગ સ્વરૂપ શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનો કબ્જો એક વખત ભારત સરકારે લીધેલ જેની સામે બ્રહ્મલીન જગદગુરૂ શંકરાચાય પૂ. અભિનવ સચ્ચિદાનંદતીર્થજી મહારાજશ્રીએ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધીની લડત આપી જીત મેળવી ફરીથી તેમને પોતાની પૂજામાં પ્રસ્થાપિત કરેલ, જે હાલનાં શારદાપીઠનાં પીઠાધીશ્વર ૫.પૂ. સદાનંદ સરસ્વતીજી મહારાજની પૂજામાં છે. પ્રત્યેક વૈદિક સનાતન ધર્મમાં શ્રધ્ધા રાખનાર ભાવિકોએ જીવનમાં એક વખત શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીના દર્શનનો લ્હાવો લેવા જેવો છે.
ચંદ્રમૌલિશ્વર નામનો અર્થ જ અત્યંત અર્થસભર છે. ભગવાન શંકરના મસ્તક પર શોભતા ચંદ્રને કારણે તેમને ચંદ્રમૌલિ કહેવામાં આવે છે. મૌલિ એટલે મસ્તકનો શોભાયમાન ભાગ અથવા મુગટ. તેથી ચંદ્રને મસ્તક પર ધારણ કરનાર મહાદેવ ચંદ્રમૌલિશ્વર તરીકે ઓળખાય છે. ચંદ્ર શીતળતા, શાંતિ અને મનનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, જ્યારે ભગવાન શિવ તપ, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યના પ્રતીક છે. આ બંનેનું મિલન ચંદ્રમૌલિશ્વર સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે.
પરંપરા અનુસાર આદ્ય શંકરાચાર્યે ભારતભરમાં ધર્મ અને અદ્વૈત વેદાંતની પરંપરાને સુદૃઢ કરવા ચાર મુખ્ય પીઠોની સ્થાપના કરી હતી. પશ્ચિમ ભારતમાં દ્વારકાની પવિત્ર ભૂમિ પર સ્થાપિત શારદાપીઠ આ પરંપરાનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર બન્યું. અહીં શાસ્ત્રચર્ચા, વેદાંતચિંતન, સાધના અને સનાતન ધર્મની પરંપરાઓનું સંવર્ધન થતું આવ્યું છે. આ આધ્યાત્મિક પરંપરામાં ભગવાન ચંદ્રમૌલિશ્વરજીનું સ્થાન વિશેષ છે.
દ્વારકાની ધરતી પર શ્રીકૃષ્ણની ભક્તિ અને મહાદેવની ઉપાસનાનું અનોખું સંગમ જોવા મળે છે.ચંદ્રમૌલિશ્વરજી આ સંગમને વધુ આધ્યાત્મિક ઊંચાઈ આપે છે. ભગવાન શિવને જ્ઞાન અને ચૈતન્યના પરમ તત્ત્વ તરીકે જોવામાં આવે છે અને શારદાપીઠની અદ્વૈત પરંપરામાં પણ આત્મા અને પરમાત્માના એકત્વનું ચિંતન કેન્દ્રસ્થાને છે.
ચંદ્રમૌલિશ્વરજીની ઉપાસનામાં શિવલિંગનું પૂજન, અભિષેક, બિલ્વપત્ર અર્પણ અને મંત્રજાપ જેવી શૈવ પરંપરાઓનું વિશેષ મહત્વ છે. શ્રાવણ માસ, મહાશિવરાત્રી તથા અન્ય પવિત્ર પર્વોમાં શિવભક્તો ભગવાનના દર્શન અને પૂજન માટે વિશેષ ભાવપૂર્વક જોડાય છે. ભક્તિ સાથે જ્ઞાન અને આત્મચિંતનનો સંદેશ પણ આ આરાધનામાં રહેલો છે.
દ્વારકા શારદાપીઠ માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નથી તે ભારતીય આધ્યાત્મિક પરંપરાના પ્રાચીન જ્ઞાન, વેદાંતદર્શન અને ગુરુ-શિષ્ય પરંપરાનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. ચંદ્રમૌલિશ્વરજીની આરાધના આ સમગ્ર પરંપરાના શિવતત્ત્વને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ભગવાન ચંદ્રમૌલિશ્વરજીનું સ્વરૂપ આપણને એક સુંદર સંદેશ આપે છેમનને ચંદ્ર જેવી શીતળતા આપવી, જીવનમાં શિવ જેવું સ્થિરપણું લાવવું અને જ્ઞાનના પ્રકાશ તરફ આગળ વધવું. દ્વારકાની પવિત્ર ધરતી પર આ આરાધ્ય દેવની ઉપાસના આજે પણ ભક્તો માટે શ્રદ્ધા, શાંતિ અને આધ્યાત્મિક પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બની રહી છે.
ચંદ્રમૌલિશ્વર મહાદેવનું વિશેષ મહત્વ:
આદ્ય જગતગુરુ આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા ભારતમાં સ્થાપવામાં આવેલી ચાર મુખ્ય મઠ કે પીઠ પૈકી દ્વારકાની શારદાપીઠ મંદિર પશ્ચિમામ્નાય પીઠ તરીકે જાણીતી છે. આ શારદાપીઠ સંકુલ તેમજ તેની પરંપરા સાથે જોડાયેલા પવિત્ર સ્થળો અને શિવ મૂર્તિઓમાં ચંદ્રમૌલિશ્વર મહાદેવનું પૂજન અદ્વૈત વેદાંત પરંપરામાં વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
